Brąz CuAl10Fe5Ni5 – skład, właściwości i odporność na wodę morską

Czym jest brąz aluminiowy CuAl10Fe5Ni5?

CuAl10Fe5Ni5 to odlewniczy brąz aluminiowy – stop miedzi, w którym głównym pierwiastkiem stopowym jest aluminium (ok. 8,5-11%), wspierane żelazem (3-5%) i niklem (4-6%), charakteryzujący się wysoką wytrzymałością mechaniczną, dobrą odpornością na korozję w wodzie morskiej oraz odpornością na kawitację. Symbol odczytuje się prosto: Cu to miedź jako baza, Al10 – około 10% aluminium, Fe5 – około 5% żelaza, Ni5 – około 5% niklu. Z mojej praktyki przy doborze materiałów na elementy podwodne to jeden z pierwszych stopów, jaki proponuję klientom pracującym w kontakcie ze słoną wodą – obok CuAl9Ni5Fe4Mn, o którym więcej w dalszej części.

Warto od razu rozgraniczyć dwie rodziny stopów miedzi, bo w rozmowach z klientami skupu i warsztatów mechanicznych ta pomyłka wraca regularnie.

• Brąz aluminiowy (CuAl) – miedź z aluminium jako głównym dodatkiem, mechanizm ochrony przez warstwę pasywną tlenku glinu Al2O3.
• Brąz cynowy (CuSn) – miedź z cyną, tradycyjny stop odlewniczy o dobrych właściwościach ślizgowych, ale słabszy w wodzie morskiej.
• Mosiądz (CuZn) – miedź z cynkiem, zupełnie inna rodzina stopów, podatna na odcynkowanie w środowisku wodnym.
• Kolor – CuAl10Fe5Ni5 ma barwę złocisto-brązową do jasnobrązowej, wyraźnie ciemniejszą niż typowy mosiądz M63.

Czy CuAl10Fe5Ni5 to brąz czy mosiądz? To brąz aluminiowy – baza to miedź plus aluminium, żelazo i nikiel, bez udziału cynku jako głównego składnika stopowego. Pomyłka między tymi rodzinami zdarza się nawet w opisach ofert złomu, dlatego przy zakupie warto zawsze żądać atestu materiałowego 3.1, a nie oceniać stop wyłącznie po kolorze czy ciężarze w ręku.

Skład chemiczny CuAl10Fe5Ni5 – miedź, aluminium, żelazo, nikiel

Skład chemiczny CuAl10Fe5Ni5 obejmuje miedź jako resztę (ok. 78-83%), aluminium 8,5-11%, żelazo 3-5%, nikiel 4-6% oraz mangan do ok. 1,5%, z zanieczyszczeniami takimi jak ołów, cynk i krzem w ilościach śladowych zgodnie z normą PN-EN 1982:2017 (źródło: PKN, 2017). Wersja odlewnicza tego stopu jest oznaczana symbolem EN CC333G, wcześniej w normach krajowych funkcjonowała pod nazwą B10-3-5.

Pierwiastek	Zakres wg PN-EN 1982	Funkcja w stopie
Miedź (Cu)	reszta, ok. 78-83%	baza stopu, nośnik przewodnictwa i odporności ogólnej
Aluminium (Al)	8,5-11%	tworzy warstwę pasywną Al2O3, podnosi wytrzymałość
Żelazo (Fe)	3-5%	rozdrabnia strukturę ziarna, stabilizuje fazy
Nikiel (Ni)	4-6%	stabilizuje fazę kappa, podnosi odporność na korozję selektywną
Mangan (Mn)	do ok. 1,5%	wspomaga odlewalność, drobne domieszki

Rola aluminium (8,5-11%) w strukturze stopu

Aluminium w zakresie 8,5-11% odpowiada za dwie kluczowe cechy tego brązu: podwyższoną wytrzymałość mechaniczną oraz zdolność do tworzenia ochronnej warstwy tlenkowej na powierzchni odlewu. W praktyce warsztatowej różnice między partiami materiału – nawet w ramach tej samej normy – mogą dawać wahania rzędu +/-0,5% zawartości Al, co widać dopiero po porównaniu kilku atestów 3.1 od różnych hut. Zawartość aluminium powyżej 9,5% sprzyja tworzeniu tzw. fazy kappa – to zjawisko korzystne dla odporności korozyjnej, ale przy niewłaściwej obróbce cieplnej (zbyt szybkie chłodzenie, brak normalizacji) może zwiększać kruchość odlewu. Dlatego dostawcy materiałów klasyfikowanych, np. na śruby okrętowe, kontrolują nie tylko skład chemiczny, ale też parametry cyklu cieplnego.

Po co dodaje się żelazo i nikiel?

Żelazo (3-5%) rozdrabnia ziarno podczas krystalizacji, co przekłada się na bardziej jednorodną mikrostrukturę i mniejszą podatność na pękanie przy obciążeniach dynamicznych. Nikiel (4-6%) działa inaczej – stabilizuje mikrostrukturę fazy kappa i znacząco podnosi odporność na korozję selektywną, czyli zjawisko analogiczne do odcynkowania mosiądzu, tylko dotyczące odaluminiowania prostszych brązów aluminiowych. To właśnie kombinacja Fe+Ni odróżnia CuAl10Fe5Ni5 od uboższego CuAl10Fe3, który bez niklu wykazuje wyraźnie niższą odporność na wodę morską. Z obserwacji przy doborze materiałów na armaturę offshore: gdy klient pyta, czy „zwykły” brąz aluminiowy bez niklu się nada, zwykle odradzam – różnica w trwałości w wodzie słonej jest odczuwalna po kilku latach eksploatacji, nie od razu.

Właściwości mechaniczne CuAl10Fe5Ni5

Właściwości mechaniczne CuAl10Fe5Ni5 obejmują wytrzymałość na rozciąganie Rm rzędu 600-750 MPa, twardość ok. 150-190 HB oraz wydłużenie A5 na poziomie kilkunastu procent, przy gęstości ok. 7,5-7,6 g/cm3 (źródło: Copper Development Association, karta danych C95800, 2023 – wartości orientacyjne, zależne od procesu odlewania). Te liczby nie są sztywne – zawsze traktuj je jako punkt odniesienia, nie jako gwarancję dla konkretnej partii materiału.

Wytrzymałość na rozciąganie, twardość i udarność

Jaka jest wytrzymałość brązu CuAl10Fe5Ni5? W typowym stanie odlewanym lub po normalizacji Rm wynosi 600-750 MPa, co stawia ten stop wyraźnie wyżej niż klasyczne brązy cynowe stosowane na łożyska. Twardość 150-190 HB oznacza materiał trudniejszy w obróbce skrawaniem niż mosiądz, ale odporny na odkształcenia przy dużych obciążeniach punktowych – typowych dla łopat śruby okrętowej pracującej w turbulentnym przepływie wody. Wydłużenie na poziomie kilkunastu procent świadczy o tym, że stop zachowuje pewną ciągliwość, mimo wysokiej wytrzymałości – to nietypowa kombinacja jak na brąz odlewniczy.

• Wytrzymałość na rozciąganie Rm – 600-750 MPa, zależnie od procesu odlewania i obróbki cieplnej.
• Twardość – ok. 150-190 HB, wyższa niż typowy mosiądz M63 (ok. 65-95 HB).
• Wydłużenie A5 – kilkanaście procent, stop stosunkowo ciągliwy jak na brąz wysokowytrzymały.
• Gęstość – ok. 7,5-7,6 g/cm3, zbliżona do stali konstrukcyjnej.

Czy CuAl10Fe5Ni5 jest twardszy niż mosiądz M63? Tak, twardość CuAl10Fe5Ni5 (150-190 HB) przewyższa typowy mosiądz M63, co przekłada się na lepszą odporność na ścieranie, ale wymaga bardziej wytrzymałych narzędzi przy obróbce skrawaniem. Z praktyki warsztatowej: obróbka cieplna w postaci przesycania i odpuszczania istotnie podnosi wytrzymałość tego brązu, ale kosztem części ciągliwości – dlatego wartości graniczne zawsze należy czerpać z konkretnego atestu 3.1 dostawcy, nie z uśrednionej tabeli, bo odlewy wykazują naturalny rozrzut wynikający z geometrii i szybkości chłodzenia.

Dlaczego CuAl10Fe5Ni5 jest odporny na wodę morską?

CuAl10Fe5Ni5 zawdzięcza odporność na wodę morską cienkiej, samoregenerującej się warstwie tlenku glinu (Al2O3), która tworzy się na powierzchni stopu i chroni go przed dalszą korozją. Dodatek niklu i żelaza dodatkowo stabilizuje mikrostrukturę, zmniejszając ryzyko korozji selektywnej typowej dla prostszych brązów aluminiowych (źródło: Copper Development Association, 2023).

Warstwa pasywna Al2O3 – mechanizm ochrony przed korozją

Co to jest warstwa pasywna i jak chroni metal? Warstwa pasywna to szczelna, kilkunanometrowej grubości powłoka tlenku glinu, która powstaje samoistnie na powierzchni stopu w kontakcie z tlenem rozpuszczonym w wodzie i działa jak bariera oddzielająca metaliczny brąz od agresywnego środowiska chlorkowego. Kluczowa cecha tej warstwy to zdolność do samoregeneracji – jeśli powierzchnia zostanie zarysowana mechanicznie albo naruszona przez kawitację, nowa warstwa Al2O3 odtwarza się w ciągu godzin, o ile w wodzie jest wystarczająca ilość rozpuszczonego tlenu. To zasadnicza różnica względem brązu cynowego, gdzie ochrona opiera się głównie na ogólnej odporności miedzi, bez tak wyraźnego mechanizmu samonaprawy.

„Nickel-aluminum bronze alloys develop a protective aluminum oxide film that provides excellent resistance to seawater corrosion and cavitation erosion, making them a preferred choice for marine propellers and pump components.” — Copper Development Association, Alloy Data Sheet C95800, 2023

Czy brąz CuAl10Fe5Ni5 rdzewieje w słonej wodzie? Nie rdzewieje w sensie korozji żelaza, bo bazą jest miedź, jednak zachodzi w nim powolne utlenianie powierzchniowe, przed którym skutecznie chroni warstwa Al2O3. Jak długo wytrzymuje śruba okrętowa z tego brązu w wodzie morskiej? Zależy od warunków eksploatacji, prędkości obrotowej i jakości wykonania odlewu, ale dobrze zaprojektowane śruby z tego materiału pracują latami bez wymiany, co odzwierciedlają wymogi materiałowe klasyfikacji morskiej (źródło: DNV Rules for Classification – Materials, 2023).

Odporność na kawitację i erozję strumieniową

Odporność na kawitację ma kluczowe znaczenie przy pracy śrub okrętowych, gdzie w strefach turbulencji przy piaście i krawędzi natarcia łopaty dochodzi do lokalnego spadku ciśnienia i implozji pęcherzyków pary, generujących mikrouderzenia na powierzchni metalu. CuAl10Fe5Ni5 znosi to zjawisko znacznie lepiej niż brązy cynowe czy mosiądze morskie, bo jego twarda i jednorodna mikrostruktura ogranicza wyrywanie materiału podczas kolejnych cykli implozji. Towarzystwa klasyfikacyjne, takie jak DNV czy Lloyd’s Register, uwzględniają to w regułach materiałowych dla odlewów przeznaczonych na elementy podwodne (źródło: DNV, 2023).

• Kawitacja – powstaje w strefach turbulencji przy piaście śruby, CuAl10Fe5Ni5 znosi ją lepiej niż CuSn12.
• Erozja strumieniowa – uszkodzenia od szybko płynącej wody z zawiesiną, ograniczone dzięki wysokiej twardości powierzchni.
• Korozja szczelinowa – może wystąpić przy złym doborze uszczelnień lub zastojach wody w szczelinach konstrukcyjnych.
• Korozja galwaniczna – ryzyko przy złym doborze materiałów łączonych (np. kontakt ze stalą węglową w obecności elektrolitu).

Mimo dobrej odporności ogólnej ten brąz nie jest odporny na wszystkie formy korozji – w praktyce trafiam na przypadki korozji szczelinowej w połączeniach śrubowych, gdzie woda morska stagnuje pod podkładką albo uszczelką przez długi czas. Dlatego projektując armaturę offshore, zawsze rekomenduję unikanie martwych przestrzeni i regularne przeglądy w miejscach styku różnych metali.

CuAl10Fe5Ni5 na tle innych brązów aluminiowych i cynowych

CuAl10Fe5Ni5 wypada korzystniej niż brąz cynowy CuSn12 w środowisku morskim ze względu na wyższą wytrzymałość i lepszą odporność korozyjną, ale przegrywa właściwościami ślizgowymi, które są domeną stopów cynowych. Z kolei mosiądze morskie (tzw. brąz admiralicji, CuZn z dodatkiem Sn) są tańsze, lecz gorzej znoszą korozję odcynkowującą przy długotrwałym kontakcie z wodą słoną.

CuAl10Fe5Ni5 vs CuAl9Ni5Fe4Mn (nickel-aluminium bronze)

Czym różni się CuAl10Fe5Ni5 od CuAl9Ni5Fe4Mn? Różnica leży głównie w proporcjach żelaza, niklu i manganu – CuAl9Ni5Fe4Mn ma nieco niższą zawartość aluminium i wyższy udział żelaza z manganem, co wpływa na szczegóły mikrostruktury, choć obszary zastosowań (śruby okrętowe, armatura morska) pokrywają się w dużej mierze z amerykańskim odpowiednikiem UNS C95800. Nie należy traktować tych oznaczeń jako w pełni zamiennych bez porównania konkretnych atestów – wymogi klasyfikacyjne bywają szczegółowe (źródło: Copper Development Association, 2023; DNV, 2023).

Stop	Orientacyjny Rm	Twardość HB	Typowe zastosowanie
CuAl10Fe5Ni5 (CC333G)	600-750 MPa	150-190	śruby okrętowe, armatura offshore
CuAl9Ni5Fe4Mn	ok. 590-750 MPa	ok. 150-180	elementy podwodne, korpusy pomp morskich
CuSn12 (brąz cynowy)	ok. 250-300 MPa	ok. 70-90	łożyska, tuleje ślizgowe
Mosiądz morski (brąz admiralicji)	ok. 300-400 MPa	ok. 65-100	wymienniki ciepła, armatura niskobudżetowa

Który brąz jest lepszy do zastosowań morskich – cynowy czy aluminiowy? Kryterium wyboru CuAl10Fe5Ni5 zamiast tańszego brązu cynowego jest proste: gdy element ma stały kontakt z wodą morską i pracuje pod wysokim obciążeniem mechanicznym (śruba, korpus pompy pod ciśnieniem), brąz aluminiowy niklowy wygrywa trwałością, mimo wyższej ceny wejściowej. Tam, gdzie kluczowe są właściwości ślizgowe przy niskich obciążeniach (tuleje, łożyska), brąz cynowy bywa lepszym i ekonomiczniejszym wyborem.

Zastosowania: śruby okrętowe, armatura offshore, korpusy pomp

Gdzie stosuje się brąz CuAl10Fe5Ni5 w praktyce? Najczęściej w odlewach śrub napędowych statków i jachtów, korpusach zaworów i pomp pracujących w instalacjach z wodą morską oraz w elementach konstrukcyjnych przemysłu stoczniowego narażonych na biofouling i stały kontakt z woda słoną.

• Śruby napędowe – odlewy dla średnich i dużych jednostek pływających, gdzie liczy się odporność na kawitację.
• Korpusy zaworów i pomp – instalacje odsalarni, platform offshore i elektrowni nadmorskich.
• Tuleje łożyskowe sterów i wałów śrubowych – elementy pracujące pod obciążeniem dynamicznym w wodzie słonej.
• Elementy konstrukcyjne stoczniowe – komponenty narażone na długotrwały kontakt z woda morską i osadzanie się organizmów morskich.

Czy ten brąz nadaje się na śruby jachtowe? Tak, jest jednym z podstawowych materiałów stosowanych w tym segmencie, choć dla mniejszych jednostek rekreacyjnych czasem stosuje się także prostsze brązy aluminiowe ze względu na koszt. Przy specyfikacji zamówienia na elementy klasyfikowane warto żądać atestu 3.1 i potwierdzenia zgodności z normą PN-EN 1982 – to standardowa praktyka w doborze materiałów morskich, którą stosuję przy każdej większej dostawie.

Obróbka skrawaniem i spawanie CuAl10Fe5Ni5

Obróbka skrawaniem CuAl10Fe5Ni5 jest trudniejsza niż typowych brązów ołowiowych i wymaga ostrych narzędzi z węglików spiekanych oraz niższych prędkości skrawania, a spawanie prowadzi się metodami TIG lub MIG z użyciem drutu o zbliżonym składzie chemicznym.

Spawanie TIG/MIG i dobór drutu spawalniczego

Czy CuAl10Fe5Ni5 da się spawać? Tak, technicznie jest to możliwe metodami TIG i MIG, ale wymaga świadomego doboru parametrów i materiału dodatkowego. Jakim drutem spawać brąz aluminiowy? Zwykle stosuje się drut o składzie CuAl8Ni2 lub CuAl9Ni5Fe4Mn, zgodnie z zaleceniami producenta drutu i specyfikacją projektową – dobór zależy od wymaganej wytrzymałości złącza oraz zgodności z ewentualnymi wymogami klasyfikacyjnymi.

1. Oczyszczenie powierzchni z tlenków i zanieczyszczeń przed spawaniem – resztki Al2O3 utrudniają uzyskanie czystego złącza.
2. Podgrzanie wstępne przy grubszych przekrojach, aby ograniczyć naprężenia termiczne i ryzyko pęknięć zimnych.
3. Spawanie metodą TIG lub MIG z drutem o zbliżonym składzie chemicznym do materiału podstawowego.
4. Kontrolowane, powolne chłodzenie złącza – szybkie schładzanie zwiększa ryzyko kruchości w strefie wpływu ciepła.
5. Weryfikacja jakości złącza (np. badania penetracyjne) przed oddaniem elementu do eksploatacji.

Nie zaleca się lutowania miękkiego elementów konstrukcyjnych narażonych na duże obciążenia – w takich przypadkach lepiej sprawdza się spawanie lub lutospawanie, o czym więcej piszę w spawanie i lutowanie stopów miedzi – poradnik. Prace spawalnicze na elementach klasyfikowanych, takich jak odlewy śrub okrętowych, powinien wykonywać spawacz z uprawnieniami uznanymi przez towarzystwo klasyfikacyjne – to nie jest formalność do pominięcia, bo błędne złącze na łopacie śruby może prowadzić do awarii w eksploatacji.

Oznaczenia normowe: CC333G, ISO 428, odpowiedniki UNS C95800

Oznaczenie europejskie tego stopu wg PN-EN 1982 to CuAl10Fe5Ni5-C, z numerem skrótowym EN CC333G, natomiast zbliżonym odpowiednikiem amerykańskim jest UNS C95800 – proporcje składników różnią się nieznacznie, dlatego nie należy ich traktować jako zamienników 1:1 bez weryfikacji konkretnego atestu.

• PN-EN 1982:2017 – norma europejska definiująca skład i oznaczenia odlewniczych stopów miedzi, w tym CC333G (źródło: PKN, 2017).
• ISO 428:2017 – międzynarodowa norma dotycząca wlewków i odlewów z brązu aluminiowego, komplementarna wobec normy europejskiej.
• UNS C95800 – amerykański system oznaczeń, nickel-aluminum bronze o zbliżonym, ale nie identycznym składzie.
• Odpowiedniki w starszych normach krajowych (PN, DIN) – mogą różnić się dokładnym zakresem składu, dlatego zawsze porównuj z aktualną normą, nie z pamięci.

Co oznacza końcówka -C w nazwie stopu? Litera „C” w oznaczeniu CuAl10Fe5Ni5-C wskazuje, że stop jest przeznaczony do odlewania (casting), a nie do przeróbki plastycznej – to rozróżnienie ma znaczenie przy zamawianiu materiału, bo wersje do przeróbki plastycznej (np. na pręty ciągnione) mają inne oznaczenia i inny zakres własności. Jaki jest amerykański odpowiednik CuAl10Fe5Ni5? To UNS C95800, choć – jak wspomniano – dokładne proporcje Ni/Fe/Al mogą się nieco różnić, więc przy projektach eksportowych czy współpracy z klasyfikacją amerykańską warto zestawić oba atesty materiałowe obok siebie.

Skup i recykling złomu brązu aluminiowego

Złom brązu aluminiowego wyceniany jest zwykle wyżej niż złom mosiądzu, głównie ze względu na zawartość niklu, który jest surowcem droższym i bardziej pożądanym przez huty wtórne.

Czy warto sprawdzić skład przed sprzedażą złomu?

Tak, przed sprzedażą większej partii warto wykonać analizę XRF, ponieważ punkty skupu segregują brąz aluminiowy osobno od brązu cynowego – inny skład chemiczny oznacza inną wartość przerobową, a wizualne rozpoznanie bywa zawodne nawet dla doświadczonych pracowników skupu.

• Analiza XRF – szybka, nieinwazyjna metoda potwierdzenia rzeczywistego składu przed wyceną złomu.
• Segregacja w skupie – brąz aluminiowy trafia do innej kategorii cenowej niż brąz cynowy czy mosiądz.
• Wpływ zawartości niklu – podnosi wartość złomu w porównaniu z prostszymi stopami miedzi.
• Recykling w hutach wtórnych – proces energetycznie opłacalny i szeroko praktykowany, bo miedź i nikiel nie tracą właściwości przy przetopie.

Czy brąz aluminiowy jest wart więcej niż mosiądz w skupie? Zwykle tak, ze względu na wyższy udział niklu i aluminium, choć dokładna wycena zależy od aktualnych notowań metali i konkretnego punktu skupu – dane cenowe warto sprawdzać na bieżąco, a nie opierać się na starych cennikach (dane sprawdzone: lipiec 2026). Więcej informacji o różnicach między stopami znajdziesz w sekcji skup złomu metali nieżelaznych – ceny oraz przy identyfikacji materiału w jak rozpoznać brąz od mosiądzu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy brąz CuAl10Fe5Ni5 rdzewieje?

Nie rdzewieje w sensie korozji żelaza, bo bazą stopu jest miedź, jednak zachodzi w nim powolny proces utleniania powierzchniowego. Warstwa tlenku Al2O3 chroni go skutecznie przed korozją w wodzie morskiej, co czyni go jednym z lepszych wyborów na elementy podwodne.

Ile kosztuje brąz CuAl10Fe5Ni5 w porównaniu z mosiądzem?

Ze względu na wysoką zawartość niklu i aluminium, ten brąz jest zwykle wyraźnie droższy od typowego mosiądzu M63. Cena zależy od bieżących notowań miedzi i niklu na giełdach metali, dlatego warto sprawdzać aktualny cennik u dostawcy, a nie posługiwać się starymi danymi.

Czy CuAl10Fe5Ni5 nadaje się do kontaktu z żywnością?

Nie jest to typowy stop spożywczy – stosuje się go głównie w przemyśle morskim i offshore, na elementy takie jak śruby okrętowe czy armatura. Do zastosowań z kontaktem z żywnością należy dobierać stopy posiadające odpowiednie atesty higieniczne, a decyzję w tej sprawie warto skonsultować z technologiem materiałowym.

Jak odróżnić CuAl10Fe5Ni5 od zwykłego brązu cynowego?

Wizualnie różnica bywa subtelna, dlatego najpewniejszym sposobem jest analiza składu metodą XRF lub żądanie atestu 3.1 od dostawcy. Brąz aluminiowy jest zwykle twardszy i cięższy w obróbce skrawaniem niż brąz cynowy, co da się odczuć już przy pierwszym nawiercaniu.

Czy ten brąz można spawać samodzielnie w warsztacie?

Technicznie tak, metodą TIG z odpowiednim drutem spawalniczym, ale ze względu na ryzyko pęknięć zimnych i konieczność podgrzewania wstępnego, elementy konstrukcyjne i klasyfikowane powinien spawać spawacz z uprawnieniami uznanymi przez towarzystwo klasyfikacyjne. Samodzielne spawanie drobnych, nieobciążonych elementów jest mniej ryzykowne, ale zawsze wymaga kontroli parametrów procesu.

Jaka jest gęstość brązu CuAl10Fe5Ni5?

Gęstość mieści się w zakresie ok. 7,5-7,6 g/cm3, czyli jest zbliżona do stali, ale niższa niż typowego brązu cynowego. Ta wartość ma znaczenie przy przeliczaniu masy odlewów, na przykład śrub okrętowych, na potrzeby projektowania wału i łożysk.

Czy brąz aluminiowy magnesuje się?

Nie, baza miedziowa stopu jest niemagnetyczna, mimo obecności żelaza w składzie. Zawartość Fe jest zbyt mała i związana w fazach stopowych, by nadać materiałowi właściwości magnetyczne, co bywa przydatnym testem odróżniającym go od elementów stalowych pokrytych powłoką.

Czy CuAl10Fe5Ni5 różni się właściwościami od CuAl9Fe3, spotykanego w tańszych odlewach?

Tak, CuAl10Fe5Ni5 ma wyższą odporność na korozję w wodzie morskiej dzięki obecności niklu, którego CuAl9Fe3 nie zawiera lub zawiera w ilościach śladowych. W praktyce oznacza to dłuższą żywotność elementów pracujących w stałym kontakcie ze słoną wodą, choć kosztem wyższej ceny materiału wejściowego.

Źródła i literatura

1. Polski Komitet Normalizacyjny (PKN): PN-EN 1982:2017 – Miedź i stopy miedzi. Wlewki i odlewy, 2017.
2. Copper Development Association (CDA): Alloy Data Sheet C95800 – Nickel-Aluminum Bronze, 2023.
3. DNV: Rules for Classification – Materials, przepisy dla odlewów śrub okrętowych, 2023.
4. International Organization for Standardization (ISO): ISO 428:2017 – Copper and copper alloys – Aluminium bronze ingots and castings, 2017.

Treść ma charakter poradnikowy i nie zastępuje konsultacji z inżynierem materiałowym lub dostawcą stopów przy doborze materiału na elementy konstrukcyjne czy klasyfikowane.