Zamak 3 – skład, właściwości mechaniczne i typowe zastosowania

Zamak 3 – podstawowy gatunek stopu cynku do odlewów ciśnieniowych

Zamak 3 to referencyjny gatunek całej rodziny stopów Zamak, zawierający około 4% aluminium i praktycznie zerową ilość miedzi jako celowego dodatku. W oznaczeniach europejskich figuruje jako ZnAl4, w normie amerykańskiej ASTM B86 jako Alloy 3, a w polskiej normie PN-EN 12844 pod tym samym symbolem ZnAl4. Ten stop od dekad jest punktem odniesienia dla całej branży odlewnictwa ciśnieniowego cynku – gdy ktoś w warsztacie mówi po prostu “zamak”, w 8 na 10 przypadków ma na myśli właśnie ten gatunek.

Pracując z identyfikacją złomu metali nieżelaznych, rozpoznaję Zamak 3 po jasnoszarym, drobnoziarnistym przełomie i stosunkowo niskiej masie względem objętości – w dłoni czuć, że to nie jest ani mosiądz, ani stop aluminium, tylko coś pośredniego, chłodniejszego w dotyku i wyraźnie cięższego niż plastik imitujący metal. Zamak 3 różni się od pozostałych gatunków rodziny brakiem dodatku miedzi, co bezpośrednio przekłada się na wyższą ciągliwość i lepszą stabilność wymiarową kosztem nieco niższej twardości. Więcej o całej rodzinie stopów znajdziesz w tekście Zamak – pełny przegląd gatunków i zastosowań.

Skład chemiczny Zamaku 3 – normy EN i ASTM

Skład chemiczny Zamaku 3 określają zgodnie normy ASTM B86-18 oraz PN-EN 12844: aluminium 3,5-4,3% masy, magnez 0,020-0,05%, miedź maksymalnie 0,25% jako zanieczyszczenie resztkowe, reszta to cynk powyżej 95% masy (źródło: ASTM International, ASTM B86-18, 2018). To właśnie brak celowego dodatku miedzi odróżnia Zamak 3 od bratniego Zamaku 5, w którym miedź jest wprowadzana świadomie dla podniesienia twardości.

Ile aluminium i magnezu zawiera Zamak 3?

Aluminium w Zamaku 3 mieści się w przedziale 3,5-4,3% masy, a magnez w znacznie węższym zakresie 0,020-0,05%. Magnez pełni tu rolę kluczową – nawet niewielkie odchylenie od dolnej granicy zwiększa ryzyko starzenia międzykrystalicznego, a przekroczenie górnej granicy pogarsza płynność stopu podczas odlewania ciśnieniowego.

Czy Zamak 3 zawiera miedź?

Nie, miedź nie jest w Zamaku 3 celowym składnikiem stopowym – dopuszczalna jest jedynie śladowa zawartość do 0,25% jako pozostałość surowcowa z przetopu złomu. To zasadnicza różnica względem Zamaku 5 i Zamaku 2, gdzie miedź dodaje się świadomo w ilościach od 0,75% do nawet 3%.

Limity zanieczyszczeń – ołów, kadm, cyna i żelazo

Rygory czystości surowca w Zamaku 3 są tak samo surowe jak w pozostałych gatunkach rodziny, ponieważ to właśnie zanieczyszczenia niskotopliwe odpowiadają za korozję międzykrystaliczną odlewów.

• Ołów (Pb) – limit maksymalnie 0,003-0,005% masy, przekroczenie przyspiesza degradację struktury krystalicznej.
• Kadm (Cd) – limit maksymalnie 0,003-0,004%, wysoka toksyczność wymusza rygorystyczną kontrolę u dostawców gęsi.
• Cyna (Sn) – limit maksymalnie 0,001-0,002%, jeden z najbardziej krytycznych zanieczyszczeń dla trwałości stopu.
• Żelazo (Fe) – limit do około 0,075-0,1%, nadmiar tworzy twarde wtrącenia międzymetaliczne osłabiające odlew.
• Dokładne wartości graniczne określa aktualne wydanie normy ASTM B86 oraz PN-EN 12844 – przed wdrożeniem projektu technicznego warto zweryfikować bieżącą rewizję dokumentu u dostawcy lub w Polskim Komitecie Normalizacyjnym.

“Skład chemiczny stopów cynku do odlewów ciśnieniowych, w tym Alloy 3 (Zamak 3), musi mieścić się w ściśle określonych granicach zawartości aluminium, magnezu i metali resztkowych, ponieważ nawet niewielkie odchylenia wpływają na odporność na starzenie międzykrystaliczne” — ASTM International, ASTM B86-18 Standard Specification for Zinc-Alloy Die-Castings, 2018

Właściwości mechaniczne Zamaku 3 – wytrzymałość, twardość, ciągliwość

Zamak 3 w stanie odlanym oferuje wytrzymałość na rozciąganie niższą niż Zamak 5, ale rekompensuje to wyraźnie wyższą ciągliwością i wydłużeniem przy zerwaniu. To kompromis, który w praktyce przemysłowej sprawdza się lepiej niż czysta twardość – element, który się lekko odkształca zamiast pękać przy przeciążeniu, rzadziej wymaga wymiany całego mechanizmu.

Jak wytrzymały jest Zamak 3?

Wytrzymałość na rozciąganie Zamaku 3 mieści się w typowym zakresie kilkuset MPa notowanym w literaturze branżowej dla stopów tej rodziny, choć dokładne wartości różnią się między źródłami i mocno zależą od parametrów odlewania – grubości ścianki, prędkości chłodzenia, temperatury formy. Z tego powodu w projektach technicznych warto podawać je jako zakres z aktualnej normy ASTM B86, nie jako pojedynczą liczbę wyrwaną z jednej karty katalogowej.

Czy Zamak 3 jest twardy i odporny na uderzenia?

Twardość Zamaku 3 w skali Brinella jest umiarkowana – niższa niż w gatunkach z dodatkiem miedzi, co paradoksalnie bywa zaletą, bo ułatwia obróbkę skrawaniem i gradowanie odlewów po formie. Dobra udarność sprawia, że elementy z Zamaku 3 rzadziej pękają przy uderzeniu niż odpowiedniki z Zamaku 5 – to jedna z głównych przyczyn, dla której klamki i okucia wykonuje się właśnie z tego gatunku.

Stabilność wymiarowa – dlaczego to najważniejszy parametr Zamaku 3

• Zamak 3 ma najlepszą stabilność wymiarową w czasie w całej rodzinie stopów Zamak, co czyni go materiałem pierwszego wyboru w precyzyjnych częściach mechanizmów zamkowych.
• Wysoka ciągliwość ogranicza ryzyko pęknięć kruchych przy nagłym obciążeniu udarowym, np. przy zatrzaśnięciu drzwi.
• Umiarkowana twardość Brinella przekłada się na łatwiejszą obróbkę skrawaniem niż w gatunkach zawierających miedź.
• Dokładne wartości liczbowe wytrzymałości i twardości różnią się między źródłami literaturowymi – traktuj je jako orientacyjne zakresy, nie stałe.

Właściwości fizyczne – gęstość, temperatura topnienia, przewodność

Gęstość Zamaku 3 wynosi około 6,6 g/cm³, a zakres topnienia mieści się w granicach 380-387°C – jedna z najniższych temperatur wśród popularnych stopów odlewniczych metali nieżelaznych, wyraźnie niższa niż w przypadku mosiądzu (ok. 900-940°C) czy brązu (ok. 950-1050°C) (źródło: PN-EN 12844, 2000).

Jaka jest gęstość Zamaku 3?

Gęstość Zamaku 3 wynosi około 6,6 g/cm³ i jest zbliżona do pozostałych gatunków rodziny Zamak – różnice między Zamakiem 2, 3, 5 i 7 w tym parametrze są minimalne, rzędu setnych części grama na centymetr sześcienny.

W jakiej temperaturze topi się Zamak 3?

Zakres topnienia Zamaku 3 wynosi 380-387°C. Ta stosunkowo niska temperatura ma bezpośrednie przełożenie na proces produkcyjny – dobra przewodność cieplna stopu ułatwia szybkie krzepnięcie w formie ciśnieniowej, co skraca czas cyklu i pozwala na produkcję masową.

Rozszerzalność cieplna – na co uważać przy łączeniu z innymi materiałami

• Współczynnik rozszerzalności cieplnej Zamaku 3 jest wyższy niż w stalach konstrukcyjnych, co trzeba uwzględniać przy projektowaniu mechanizmów łączących oba materiały.
• Przy dużych wahaniach temperatury (np. okucia zewnętrzne w klimacie kontynentalnym) różnica rozszerzalności może powodować luzowanie się połączeń wciskowych.
• Dobra przewodność cieplna przyspiesza chłodzenie odlewu w formie, ale ten sam parametr wymaga precyzyjnego chłodzenia narzędzia, by uniknąć deformacji cienkich ścianek.
• Gęstość 6,6 g/cm³ w połączeniu z niską temperaturą topnienia czyni Zamak 3 materiałem energetycznie tańszym w przetopie niż mosiądz czy brąz.

Dlaczego Zamak 3 jest najpopularniejszym gatunkiem

Zamak 3 dominuje w odlewnictwie ciśnieniowym cynku, ponieważ oferuje najlepszy w rodzinie kompromis między kosztem surowca, ciągliwością i stabilnością wymiarową. International Zinc Association wskazuje Zamak 3 (Alloy 3) jako gatunek bazowy, względem którego porównuje się wszystkie pozostałe warianty rodziny (źródło: International Zinc Association, zinc.org, 2024).

Koszt surowca i dostępność gęsi

Brak dodatku miedzi obniża koszt surowca względem Zamaku 2 czy Zamaku 5 – miedź na rynku metali jest wyraźnie droższa od cynku, więc każdy procent jej udziału w stopie podnosi cenę gęsi wsadowej. Dostępność Zamaku 3 w postaci gęsi (ingotów) u dostawców przemysłowych jest przy tym najszersza w całej rodzinie, co ułatwia odlewniom ciągłość zaopatrzenia bez przestojów produkcyjnych.

Odporność na starzenie międzykrystaliczne

Zamak 3 wykazuje najwyższą odporność na starzenie międzykrystaliczne w rodzinie stopów Zamak, pod warunkiem zachowania limitów zanieczyszczeń określonych w normie ASTM B86. To zjawisko, w latach 30. i 40. XX wieku odpowiedzialne za masowe pękanie wczesnych odlewów cynkowych, dziś jest praktycznie wyeliminowane dzięki rafinacji cynku o czystości 99,99%.

• Najniższy koszt surowca w rodzinie Zamak – brak dodatku miedzi.
• Najlepsza stabilność wymiarowa spośród gatunków Zamak 2, 3, 5 i 7.
• Najwyższa odporność na starzenie międzykrystaliczne przy prawidłowej czystości surowca.
• Szeroka dostępność gęsi u dostawców przemysłowych w całej Europie.
• Uniwersalność zastosowań – od okuć budowlanych po zabawki kolekcjonerskie.

Zastosowania Zamaku 3 w przemyśle i produktach codziennego użytku

Zamak 3 znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie liczy się precyzja detalu, powtarzalność wymiarów i umiarkowane obciążenie mechaniczne – od klamek drzwiowych, przez elementy deski rozdzielczej, po miniaturowe modele kolekcjonerskie odlewane od połowy XX wieku.

Okucia budowlane i klamki z Zamaku 3

Klamki, wkładki zamków, zawiasy i okucia meblowe to najczęstsze krajowe zastosowanie Zamaku 3 – w polskich sklepach budowlanych zdecydowana większość klamek w segmencie popularnym i średnim jest odlewana właśnie z tego gatunku, zwykle z powłoką chromowaną lub niklowaną. Z praktyki serwisowej wynika, że uszkodzone klamki drzwiowe z Zamaku 3 częściej pękają w miejscu cienkiej ścianki mocującej niż w korpusie głównym – to newralgiczny punkt konstrukcyjny, o którym warto pamiętać przy wyborze zamiennika.

Elementy motoryzacyjne i zabawki kolekcjonerskie

W motoryzacji Zamak 3 trafia do obudów lusterek, klamek wewnętrznych i elementów deski rozdzielczej o umiarkowanym obciążeniu mechanicznym. Równolegle ten sam gatunek od dekad odlewa się na modele kolekcjonerskie i zabawki – klasyczne miniaturowe samochodziki (skala 1:64, 1:43) produkowane od lat 50. i 60. XX wieku niemal w całości powstawały z Zamaku 3 ze względu na dobrą płynność stopu w drobnych detalach formy.

Oświetlenie i osprzęt elektrotechniczny

• Klamki, wkładki zamków, zawiasy – segment budowlany, powłoka chrom lub nikiel.
• Obudowy lusterek samochodowych i klamki wewnętrzne – segment motoryzacyjny.
• Modele kolekcjonerskie i zabawki – segment hobbystyczny, odlewy o wysokiej szczegółowości.
• Elementy oświetleniowe i osprzęt elektrotechniczny o umiarkowanym obciążeniu mechanicznym.
• Akcesoria meblowe – uchwyty, nóżki, elementy dekoracyjne mebli.

Odlewanie ciśnieniowe Zamaku 3 – proces produkcyjny

Zamak 3 topi się w piecu indukcyjnym lub tyglowym w temperaturze nieco powyżej punktu topnienia 380-387°C, po czym stop wtryskiwany jest pod wysokim ciśnieniem do stalowej formy, co pozwala uzyskać precyzyjne, cienkościenne odlewy w cyklu liczonym w sekundach. Niska temperatura topnienia znacząco wydłuża żywotność form w porównaniu do stopów miedzi czy aluminium wymagających temperatur rzędu 650-950°C.

Jak przebiega topienie i wtrysk do formy?

1. Przetopienie gęsi Zamaku 3 w piecu indukcyjnym lub tyglowym do temperatury nieco powyżej 387°C.
2. Dozowanie ciekłego stopu do komory wtryskowej maszyny ciśnieniowej.
3. Wtrysk pod wysokim ciśnieniem do zamkniętej, stalowej formy dwudzielnej.
4. Krzepnięcie odlewu w formie w czasie liczonym zwykle w kilku sekundach dzięki dobrej przewodności cieplnej stopu.
5. Otwarcie formy i wypchnięcie gotowego detalu wraz z wlewkiem i nadlewem.

Ile trwa cykl produkcyjny i dlaczego formy służą dłużej?

Krótki czas cyklu – od kilkunastu do kilkudziesięciu sekund na jeden odlew – umożliwia produkcję masową liczoną w tysiącach sztuk dziennie z jednej maszyny. Formy do Zamaku 3 mają dłuższą żywotność niż formy przeznaczone do stopów o wyższej temperaturze topnienia, ponieważ niższa temperatura wtrysku ogranicza zmęczenie cieplne stalowego narzędzia. Po odlaniu części zwykle wymagają jedynie usunięcia wlewków i lekkiego gradowania przed dalszym wykańczaniem.

Wykańczanie powierzchni – chromowanie, malowanie, niklowanie

Powierzchnię odlewów z Zamaku 3 wykańcza się najczęściej galwanicznie – chromowaniem lub niklowaniem – albo malowaniem proszkowym, ponieważ surowy odlew bez zabezpieczenia z czasem matowieje i traci estetykę.

Chromowanie i niklowanie – kiedy je stosować?

Chromowanie dekoracyjne poprzedzone warstwą niklu to standard w klamkach i okuciach budowlanych klasy premium – warstwa niklu wyrównuje mikropory odlewu, a chrom nadaje twardość powierzchniową i połysk lustrzany. Sama warstwa niklu bez chromu bywa stosowana tam, gdzie liczy się bardziej matowy, ciepły odcień wykończenia.

Malowanie proszkowe i mosiądzowanie dekoracyjne

• Chromowanie na warstwie niklu – najwyższa twardość powierzchni, połysk lustrzany, standard w klamkach premium.
• Niklowanie samodzielne – matowy, ciepły odcień, niższy koszt niż pełne chromowanie.
• Mosiądzowanie dekoracyjne – imitacja mosiądzu przy zachowaniu rdzenia z tańszego Zamaku 3.
• Malowanie proszkowe – najtańsza opcja, szeroka paleta kolorów, popularna w oświetleniu i osprzęcie.
• Anodowanie chemiczne – rzadziej stosowane, głównie w zastosowaniach przemysłowych o niskich wymaganiach estetycznych.

Odporność korozyjna i trwałość Zamaku 3 w praktyce

Tak, Zamak 3 jest odporny na korozję w typowych warunkach eksploatacji, ale bez powłoki ochronnej z czasem pokrywa się matowym nalotem tlenku cynku w środowisku wilgotnym – to proces powierzchniowy, zwykle nie zagrażający konstrukcji odlewu, jeśli surowiec spełniał limity czystości normy ASTM B86.

Jak zachowuje się Zamak 3 bez powłoki ochronnej?

Nieosłonięty Zamak 3 wystawiony na wilgoć tworzy jasnoszarą, matową patynę tlenku cynku, wizualnie podobną do utleniania cynku ocynkowanego. Standardowo stosowane powłoki ochronne to chrom, nikiel, mosiądzowanie dekoracyjne oraz malowanie proszkowe – każda z nich odcina rdzeń stopu od wilgoci i tlenu. Więcej o mechanizmach korozji metali kolorowych opisałem w tekście korozja i grynszpan na metalach kolorowych.

Jakie są najczęstsze przyczyny uszkodzeń w praktyce?

W obserwowanych naprawach starszej armatury i okuć dominującym problemem jest korozja powłoki ochronnej, nie samego rdzenia Zamaku – chrom lub nikiel pęka mikroskopijnie, wilgoć wnika pod powłokę i dopiero wtedy zaczyna się utlenianie rdzenia. Przy zachowaniu norm czystości surowca ryzyko starzenia międzykrystalicznego, czyli kruchego pękania od wewnątrz, jest znikome.

• Matowy nalot tlenku cynku pojawia się na niezabezpieczonej powierzchni w środowisku wilgotnym.
• Powłoka chromowa lub niklowa skutecznie odcina rdzeń stopu od czynników korozyjnych.
• Uszkodzenie powłoki ochronnej, nie rdzenia stopu, jest najczęstszą przyczyną korozji w praktyce serwisowej.
• Przy limitach zanieczyszczeń zgodnych z ASTM B86 ryzyko starzenia międzykrystalicznego jest minimalne.

Zamak 3 a Zamak 5 – kiedy wybrać który gatunek

Zamak 5 różni się od Zamaku 3 przede wszystkim dodatkiem miedzi na poziomie 0,75-1,25%, co podnosi wytrzymałość i twardość kosztem ciągliwości i stabilności wymiarowej – Zamak 3 wygrywa tam, gdzie liczy się precyzja i odporność na uderzenia, Zamak 5 tam, gdzie priorytetem jest maksymalna wytrzymałość mechaniczna (źródło: ASTM B86-18, 2018).

Różnice w składzie chemicznym

Poziom aluminium jest w obu gatunkach niemal identyczny – to obecność miedzi w Zamaku 5 tworzy zasadniczą różnicę mikrostrukturalną, zwiększając twardość poprzez utwardzanie roztworowe, ale jednocześnie zwiększając kruchość stopu przy niskich temperaturach.

Kiedy wybrać Zamak 3, a kiedy Zamak 5?

Zamak 3 wybieraj do elementów wymagających precyzji wymiarowej w czasie i odporności na uderzenia – klamki, zamki, precyzyjne mechanizmy, modele kolekcjonerskie. Zamak 5 sprawdzi się tam, gdzie priorytetem jest maksymalna wytrzymałość mechaniczna przy akceptowalnej niższej ciągliwości – korpusy narażone na większe obciążenia statyczne. Szczegółowe porównanie znajdziesz w artykule Zamak 5 – wyższa wytrzymałość, mniejsza ciągliwość.

Skup i recykling złomu Zamak 3

Tak, złom Zamaku 3 jest w pełni przetwarzalny i można go oddać w punktach skupu metali nieżelaznych, choć jego cena jest wyraźnie niższa niż mosiądzu czy miedzi ze względu na dominującą zawartość cynku w stopie. Ceny surowca warto weryfikować na bieżąco, ponieważ notowania cynku na London Metal Exchange zmieniają się z miesiąca na miesiąc.

Jak rozpoznać złom Zamak 3?

Rozpoznanie zaczyna się od masy w dłoni – Zamak jest wyraźnie lżejszy niż porównywalny kawałek mosiądzu czy brązu, a jednocześnie cięższy niż aluminium. Świeży przełom ma jasnoszary, drobnoziarnisty charakter, a przy próbie iskrzenia (rzadko stosowanej dla metali nieżelaznych) stop nie daje iskier, w przeciwieństwie do stali. Elementy chromowane lub niklowane rozpoznaje się po błyszczącej, twardszej powłoce kontrastującej z miękkim rdzeniem widocznym w miejscu uszkodzenia.

Ile płacą punkty skupu za złom Zamak 3?

Ceny złomu Zamak 3 wahają się zależnie od regionu, formy odpadu (czysty vs. z powłoką galwaniczną) i bieżących notowań cynku – dokładne stawki najlepiej sprawdzić bezpośrednio w lokalnym punkcie skupu, ponieważ te informacje zmieniają się miesięcznie. Ogólna zasada w branży: Zamak wyceniany jest niżej niż mosiądz i miedź, ale wyżej niż złom stalowy.

• Masa w dłoni – Zamak lżejszy od mosiądzu i brązu, cięższy od aluminium.
• Kolor przełomu – jasnoszary, drobnoziarnisty, bez połysku metalicznego typowego dla miedzi.
• Powłoka – chrom lub nikiel na powierzchni, miękki rdzeń pod spodem po uszkodzeniu.
• Cena skupu – niższa niż mosiądz i miedź, wyższa niż złom stalowy, zależna od notowań cynku.
• Forma odpadu – punkty skupu często rozróżniają złom czysty od złomu z powłoką galwaniczną w wycenie.

Zanim oddasz większą partię złomu, warto poćwiczyć rozpoznawanie metali na mniejszych próbkach – opisałem to szerzej w tekście identyfikacja metali nieżelaznych – jak rozpoznać Zamak. Przy łączeniu elementów z Zamaku z innymi metalami przydatna bywa też wiedza z artykułu lutowanie i klejenie metali nieżelaznych, ponieważ klasyczne lutowanie miękkie na Zamaku wymaga innych stopów lutowniczych niż na mosiądzu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Zamak 3 zawiera miedź?

Nie jako celowy dodatek stopowy – dopuszczalna jest jedynie śladowa zawartość do 0,25% jako pozostałość surowcowa z przetopu. To odróżnia Zamak 3 od Zamaku 5, gdzie miedź jest celowo dodawana w ilości 0,75-1,25%, by zwiększyć twardość kosztem ciągliwości.

Czy Zamak 3 jest twardszy od Zamaku 5?

Nie, Zamak 5 ma wyższą twardość i wytrzymałość na rozciąganie dzięki dodatkowi miedzi. Zamak 3 wygrywa natomiast ciągliwością, odpornością na uderzenia i odpornością na starzenie międzykrystaliczne, co czyni go lepszym wyborem tam, gdzie element może być narażony na nagłe obciążenia udarowe.

Do czego najczęściej stosuje się Zamak 3?

Do okuć budowlanych – klamek, zamków, zawiasów – elementów motoryzacyjnych o umiarkowanym obciążeniu oraz zabawek i modeli kolekcjonerskich. W tych trzech segmentach liczy się przede wszystkim precyzja detalu i stabilność wymiarowa, a nie maksymalna wytrzymałość mechaniczna.

Jaka jest temperatura topnienia Zamaku 3?

Zakres topnienia Zamaku 3 wynosi 380-387°C, co jest jedną z najniższych temperatur wśród popularnych stopów odlewniczych metali nieżelaznych. Dla porównania mosiądz topi się w okolicach 900-940°C, a to bezpośrednio przekłada się na dłuższą żywotność form odlewniczych używanych do produkcji Zamaku 3.

Czy Zamak 3 nadaje się do recyklingu?

Tak, złom Zamaku 3 jest w pełni przetwarzalny i przyjmowany przez punkty skupu metali nieżelaznych. Wyceniany jest niżej niż mosiądz czy miedź ze względu na dominującą zawartość cynku w stopie, a dokładna cena zależy od regionu i bieżących notowań surowca.

Czy klamki z Zamaku 3 są trwałe?

Przy prawidłowej powłoce ochronnej i normalnym użytkowaniu tak – Zamak 3 ma najlepszą w rodzinie stabilność wymiarową w czasie. Pękanie zwykle dotyczy cienkich elementów mocujących przy nadmiernym obciążeniu mechanicznym, rzadziej samego korpusu klamki.

Czy Zamak 3 jest odporny na wysoką temperaturę?

Nie, Zamak 3 mięknie już przy stosunkowo niskich obciążeniach cieplnych w porównaniu do stali czy mosiądzu, co wynika z niskiej temperatury topnienia 380-387°C. Elementów z Zamaku 3 nie powinno się umieszczać w bezpośrednim sąsiedztwie źródeł ciepła, np. przy piekarnikach czy grzejnikach o wysokiej temperaturze powierzchni.

Czym różni się oznaczenie ZnAl4 od nazwy Zamak 3?

To ten sam gatunek opisany w dwóch różnych systemach normatywnych – ZnAl4 to oznaczenie europejskie zgodne z PN-EN 12844, a Zamak 3 (Alloy 3) to nazwa handlowa i oznaczenie stosowane w normie amerykańskiej ASTM B86. W praktyce zakupowej obie nazwy odnoszą się do identycznego składu chemicznego.

Źródła i literatura

1. ASTM International – ASTM B86-18 Standard Specification for Zinc-Alloy Die-Castings (2018)
2. ASTM International – ASTM B240 Standard Specification for Zinc Alloys in Ingot Form for Slush Casting, Die Casting (2017)
3. Polski Komitet Normalizacyjny – PN-EN 12844: Cynk i stopy cynku – Odlewy – Wymagania techniczne dostawy (2000)
4. International Zinc Association – dokumentacja techniczna stopów Zamak (2024)

Dane techniczne sprawdzone: lipiec 2026, na podstawie norm ASTM B86, ASTM B240 oraz PN-EN 12844. Ceny złomu i notowania cynku zmieniają się miesięcznie – przed transakcją w punkcie skupu warto zweryfikować aktualne stawki lokalnie.

Krzysztof Lis

Specjalista obróbki i łączenia metali nieżelaznych z ponad dwudziestoletnią praktyką warsztatową. Na co dzień pracuje z miedzią, mosiądzem, brązem i aluminium – lutuje, spawa, szlifuje i patynuje, a przy okazji uczy, jak odróżnić jeden stop od drugiego. W Poradniku Metali opisuje sprawdzone metody obróbki, łączenia i konserwacji metali kolorowych – dokładnie tak, jak robi to we własnym warsztacie. Wyznaje zasadę, że dobrą robotę poznaje się po detalu i po tym, jak metal starzeje się z godnością.